Als één van de eerste gemeenten in Nederland werd Den Haag met de toestroom van vluchtelingen geconfronteerd. Het college heeft de eerste prioriteit gelegd bij het organiseren van veilige, menswaardige opvang en de essentiële levensbehoeften te regelen. Dat heeft natuurlijk de absolute prioriteit: een dak boven het hoofd, eten en drinken en goede zorg. Nu dit is geregeld, wordt er hard gewerkt aan het realiseren van voorzieningen in de langdurige opvang, zoals onderwijs, dagbesteding, werk en sport. Door de inschrijvingen in de Basisregistratie Personen (BRP) en het uitkeren van leefgeld, komt ook de groep vluchtelingen in beeld die bij gastgezinnen onderdak hebben gevonden.

De afgelopen weken meldden zich 40 tot 70 vluchtelingen per dag aan bij De Broodfabriek. Omdat in de regio Haaglanden op het moment bijna geen bedden beschikbaar zijn, wordt nu zo’n 95% van de Oekraïners via het Landelijk Coördinatiepunt Vluchtelingen Spreiding buiten de regio opgevangen. Tot 19 april heeft de gemeente ruim 1.000 vluchtelingen ingeschreven in de BRP. Tot 14 april zijn ongeveer 425 aanvragen voor leefgeld ontvangen. Leefgeld wordt per gezin aangevraagd en verstrekt. Een aanvraag kan dus uit meerdere personen bestaan. Zodra er sprake is van betaald werk stopt het leefgeld. Overige volwassenen en kinderen op hetzelfde adres blijven wel leefgeld ontvangen.

Begeleiding op de langdurige opvanglocaties wordt zoveel mogelijk gedaan door maatschappelijke organisaties. De gemeente zet in op zoveel mogelijk zelfvoorzienende faciliteiten op elke opvanglocatie, zodat mensen bijvoorbeeld zelf kunnen koken. Bewoners van de opvanglocaties hebben aangegeven hier behoefte aan te hebben. Tegelijk is de realiteit dat de mogelijkheid om dit te realiseren per locatie zal verschillen.

Opvang bij particulieren
In de tweede week van april stonden ongeveer 500 vluchtelingen in particuliere gastgezinnen ingeschreven. Het Rode Kruis, Vluchtelingenwerk Nederland, het Leger des Heils en TakeCareBnB zijn door het kabinet gevraagd om de particuliere opvang van vluchtelingen uit Oekraïne in gastgezinnen te organiseren. Vluchtelingen die bij een gastgezin wonen krijgen naast het leefgeld een extra toelage per maand zodat zij kunnen bijdragen aan de kosten van het gastgezin, maar dit is niet verplicht.

Onderwijs
Op de opvanglocaties wordt gestart met een spreekuur voor onderwijs, zodat mensen daar geïnformeerd worden en antwoord krijgen op hun vragen met betrekking tot onderwijs. De centrale aanmelding voor het primair en voortgezet onderwijs is opgestart en loopt. Er zijn inmiddels kinderen geplaatst in het nieuwkomersonderwijs voor primair onderwijs en er staan nu ruim 100 op een wachtlijst. Naar verwachting kunnen vele kinderen van deze lijst na de meivakantie op een basisschool starten. In het voortgezet onderwijs stromen leerlingen in bij de nieuwe Internationale Schakelklassen. Zij worden tot de zomer opgevangen in de huidige onderwijslocaties voor het voortgezet onderwijs.

Dagbesteding
Ongeveer veertig Haagse sportorganisaties hebben zich gemeld met een variatie aan sportaanbod. Per opvanglocatie kunnen sportmaterialen en een sportactiviteiten worden georganiseerd. Buiten de coördinatie vanuit de gemeente vinden de vluchtelingen ook zelf het Haags sportaanbod, dat al tot mooie kruisbestuiving heeft geleid. Zo traint een Oekraïense professionele bokser mee met BBG Boxing en leidt zij trainers van die boksclub op.

Werk en uitbuiting
Tot en met vrijdag 8 april hebben in totaal met 125 Oekraïners gesprekken gevoerd over werk (50 op locatie Schildershoek en 75 op het stadhuis). De mensen die willen werken krijgen een vervolgafspraken. Op 22 april vindt een informatiebijeenkomst plaats voor de sectoren Westland, horeca, zorg en MKB/Bedrijfsleven. Vluchtelingen die interesse hebben in bepaalde vacatures die voor hen ook passend zijn, worden in contact gebracht met de betreffende werkgevers.

Er is veel aandacht voor risico’s rondom uitbuiting. Op verschillende manieren worden mensen, zowel tijdens gesprekken als met flyers en op de website in het Oekraïns, gewezen op hun rechten. Werkgevers die zich bij de gemeente melden worden vooraf gesproken. Daarnaast zijn met de betrokken uitzendbureaus (die allen aangesloten zijn bij de ABU of NBBU) samenwerkingsafspraken gemaakt.

Veiligheid
De Broodfabriek, de opvanglocaties, het Haags Economisch Interventie Team en de vreemdelingenpolitie werken nauw samen om mensenhandel tegen te gaan. Medewerkers worden getraind en op locaties worden flyers ter preventie van mensenhandel verspreid. De flyers zijn vertaald in het Oekraïens. Bij vermoedens wordt contact opgenomen met de politie. De Stichting Hulp en Opvang Prostitutie en Mensenhandel geeft advies.

Tot slot
Het uitgangspunt van het kabinet is dat de extra kosten die gemaakt worden door gemeenten, door het rijk worden vergoed. Er wordt gewerkt aan een ministeriële regeling om hieraan invulling te geven. Het kabinet heeft al wel aangegeven dat gemeenten een normbedrag voor opvang van 100 euro per dag per gerealiseerde gemeentelijke opvangplek vergoed krijgen. Met betrekking tot de kosten van het gereedmaken van opvanglocaties is het uitgangspunt dat ook deze kosten worden vergoed. Dat geldt ook voor de kosten die gemeenten gezamenlijk in de veiligheidsregio maken.

Langzaam maar zeker hebben we, samen met bewoners en organisaties in de stad, handen en voeten gegeven aan de opvang van de eerste groep vluchtelingen uit de Oekraïne. In de komende periode gaan we met de VNG en de rijksoverheid, en de Haagse gemeenteraad in gesprek over een opvangstrategie voor de lange termijn. Hoe gaan we om met schaarste, in de capaciteit bij de gemeente en bij maatschappelijke organisaties? Maar ook de schaarste aan toegang tot wonen, zorg en onderwijs? Ervaringen opgedaan met eerdere vluchtelingenstromen zullen we hierbij gebruiken.