Bas Verkerk (64) is bezig aan zijn laatste dagen als waarnemend burgemeester van Rijswijk. Komende dinsdag wordt, twee jaar na het vertrek van Michel Bezuijen, door de vertrouwenscommissie van de gemeenteraad, de nieuwe burgemeester voorgedragen die hoogstwaarschijnlijk aan het eind van dit jaar nog zal worden geïnstalleerd.

Verkerk is bezig aan een indrukwekkende afscheidstournee. Zo was hij, en niet wethouder Van de Laar die een jaar geleden het idee lanceerde, onlangs de stuwende kracht achter de geslaagde herdenking van de ‘Vrede van Rijswijk’, mede dankzij de deelname van zijn politieke vriend Jozias van Aartsen. En ook tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de gevallenen bij het oorlogsmonument aan ’t Haantje, maakte Verkerk indruk met een toespraak met een duidelijk persoonlijk tintje. Hierbij publiceren wij de belangrijkste passages uit zijn toespraak, gericht op de huidige situatie in de wereld.

“Stilstaan zet aan tot nadenken, jezelf de vragen te stellen, wat zou ik doen als een ander onderdrukt wordt, wat zou ik doen als een ander vervolgd wordt, wat ik zou doen voor mensen die op de vlucht zijn. Heb ik durf en moed om mijn eigen vrijheid in risico te brengen of op te geven voor het leven van een ander. Dat zijn zeer wezenlijke vraagstukken waarmee je zomaar mee te maken zou kunnen krijgen, en daar gaat het hier vandaag over. De afgelopen twee, drie jaren hebben wij alle eigen vrijheden moeten inleveren, voor een groter collectief, wij hebben allemaal gezien dat de coronapandemie ons noodzaakte om meer op onszelf te leven, om niet meer de vrijheid te hebben om overal naar toe te gaan. En dat begint bij mondkapjes, maar ging op gegeven moment ook over avondsluitingen en allerlei verboden om je in de openbare ruimte te begeven. Dat is gewoon het beperken van vrijheid en dat is niet makkelijk, dat hebben de kinderen ook gemerkt, als je gewoon niet naar school kan, ja, dan moet je thuisblijven, dan kan je je vrienden en vriendinnen niet meer zien, dat zijn toch wel lastige en moeilijke dingen, een offer dat jullie als kinderen gevraagd wordt. Dus het begint ook, als je jonger bent, kun je er ook mee te maken krijgen en dat is al een ervaring die jullie hebben . De crisis heeft dan ook iets fundamenteels blootgelegd namelijk dat wij onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. We horen bij elkaar, je wil elkaar opzoeken en dat is een hele dierbare menselijke ervaring, dat hebben wij wel geleerd. Wij hebben ook geleerd dat die verbondenheid geen landsgrenzen kent. Dus help elkaar dan ook, en die verbondenheid kan ook schuren, dat de één wat anders wil dan de ander. De een is er serieuzer mee bezig en vindt het een grote dreiging en de ander vat het wat lichter op. Daar krijg je discussie, spanning over, dus we leven allemaal in vrijheid en vrede en dat vraagt inspanning van ons allemaal. Nou, wij hebben de gezamenlijke opdracht om de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog evenals andere oorlogen, toen en ook nu, levend te houden en dat kunnen we doen door de verhalen over te dragen aan de volgende generaties en de momenten en plekken te creëren zoals hier om dat samen te herdenken en ook te vieren. Vier je vrede en vrijheid , dat is kostbaar. Wij ervaren een even grote opdracht in het verbinden van mensen om samen op te staan voor een rechtvaardige, menswaardige, solidaire en vreedzame samenleving. En dat is een hele grote opdracht die versleuteld ligt in normaal menselijk taalgebruik in kleine handelingen die je voor elkaar kunt doen. Dus het gaat ook over hoe wij met elkaar omgaan, respecteer elkaar, heb interesse voor elkaar, en wat ik altijd zeg ‘kijk elkaar aan’, kijk elkaar in de ogen, heb belangstelling om te zien hoe het gaat met die ander, heb interesse in wat iemand beweegt, waar hij vandaan kom, wat hij gaat doen, dus kijk elkaar aan, heel belangrijk. Het levend houden van herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog is soms ook een moeilijk opgave omdat dat een herinnering is die niet per se over jezelf gaat. Maar het zijn herinneringen aan ervaringen die onze ouders en grootouders en overgrootouders hebben meegemaakt, dat zijn toch allemaal dierbare mensen en die praten daar ook over.
Dames en heren nu we geconfronteerd zijn met de oorlog in Oekraïne realiseren we ons nog beter hoe kostbaar en kwetsbaar vrede, veiligheid en de democratische rechtsstaat is. En voelen we op een bredere manier hoe onze vrijheid onlosmakelijk is verbonden met die van een ander. En dat houdt ons allen bezig. Ik slaap er af en toe slecht van, ik weet niet hoe het met u is, maar ik vind het een grote teleurstelling dat ons dit moet overkomen na al die jaren waarin we gewerkt en gebouwd hebben, aan een vreedzaam en welvarend Europa en ook voor de rest van de wereld. We voelen dat we tekort schieten in het voorkomen van oorlogen, het alert zijn op signalen en voortekenen. Doen we dat wel scherp genoeg, en wat kunnen we daadwerkelijk doen? Deze invasie in Oekraïne heeft de hoop dat deze vorm van oorlogsvoering in Europa voor altijd tot het verleden zal behoren, de grond ingeslagen. Ik ben daar erg verdrietig over, ik heb daar zorgen over. Dus we moeten keihard werken, beperkingen ervaren, en met z’n allen zien hoe we dit kunnen oplossen. Wij moeten daarom moedig zijn en inspanning leveren om vrijheid weerbaar te maken, zorgen dat vrijheid tegen een stootje kan en ik geloof dat wij als mens de dragers van vrede en vrijheid zijn. De ware gedachten en overtuigingen die wij dragen maken het verschil, dat kun je elke dag doen, ook op momenten waarin alles verloren lijkt, onderdrukt en beklemmend aanvoelt. Dat je daar toch aan vasthoudt, wij gaan dit inzetten om dit op te lossen. Het is onze plicht om onze eigen stem te laten horen, ons te blijven uitspreken tegen onrecht en in actie te komen. Het is een waardevol en kostbaar bezit, zeker voor een sterke democratie. Ondanks al het geruisbuis wat je wel eens ziet op televisie, hebben we wel een sterke democratie waarin het recht van de mens, de burger, om zelf grote invloed te hebben op zijn leven, vast te houden”.

Foto’s: Erik van der Veer